+31 (0) 6 53915492

info [at] vkralingencompany.com

Amsterdam, The Netherlands

Verdeel en Heerseconomie

KOP: Nieuwe strategie van verdeel en heers in de economie moet gestopt worden

 

ONDERKOP: Uber ultieme vorm van competitie waarbij consument laagste prijs krijgt en aanbieder nauwelijks verdient Roland van Kralingen

 

Telkens als ik enthousiaste verhalen (en daar zijn er veel van) lees over het fenomeen van de deeleconomie vraag ik mij af of mensen zich wel realiseren wat er werkelijk gaande is. Vooral omdat Uber en Airbnb enerzijds en Peerby en SnappCar anderzijds daarbij steeds over één kam worden geschoren. In mijn ogen is dat tamelijk naïef.

 

De deeleconomie kent eigenlijk twee verschijningsvormen. De ‘echte’ deeleconomie met een idealistisch en sociaal tintje waarbij mensen hun bezittingen (auto, boormachine, tuintje, overvloedige
maaltijden, bootje en noem maar op) met elkaar delen en dat vrijwel altijd gratis of tegen een zeer bescheiden vergoeding. Overigens kunnen dat ook competenties zijn en niet alleen goederen. Zo kan een architect zijn diensten aanbieden en verruilen voor bijvoorbeeld opknap- of schilderwerk.
Naast deze deeleconomie is er een 'verdeeleconomie' waarin vraag en aanbod op grote schaal bij elkaar worden gebracht en de laagste bieder met de opdracht aan de haal gaat. Er wordt een verdeeltactiek toegepast. Het grote voorbeeld is Uber. Het laat zien hoe je bestaande groepscontracten (taxichauffeurs, koeriers, schoonmakers) openbreekt door individuen in staat
te stellen bepaalde opdrachten rechtstreeks en op individuele condities uit te voeren. Daarbij is de organisator (Uber) van vraag en aanbod in een zeer machtige positie. Hij kan bepalen welke marges hij wenst te maken. Hier wordt dus de strategie van verdeel en heers toegepast. De onderlinge
concurrentie tussen leden van beroepsgroepen wordt opgevoerd tot het maximum. Met als gevolg een volledige concurrentie op prijs. Er is dan sprake van het kapitalisme in zijn oervorm.

 

Heeft de deeleconomie de charme van sociaal contact, duurzaamheid en we helpen elkaar, de verdeeleconomie is de ultieme vorm van competitie waarbij de consument het voordeel heeft van de laagste prijs. De uitvoerder is echter niet of nauwelijks in staat om geld te verdienen.
Zijn beide ontwikkelingen op termijn ook werkelijk gewenst?

 

Als we veel met elkaar gaan delen dan zal het volume van allerhande producten en diensten afnemen. Er wordt minder verkocht, de omzetten dalen en dalende omzetten zijn geen goed nieuws voor de werkgelegenheid en ook niet voor de hoogte van het inkomen. Als ‘delen’ werkelijk op grote
schaal gaat voorkomen dan zal dat vragen om een totaal andere economische orde. Een veel gehoord argument daarbij is dat er slechts sprake zal zijn van een verschuiving van bestedingen. Wat niet wordt uitgegeven aan de boormachine wordt uitgegeven aan iets anders. De vraag
is of dat klopt. Als velen als gevolg van dalende omzetten in veel bedrijfstakken werkloos worden dan wel hun inkomen zien dalen, dan leidt dat tot economische malaise. En zelfs als de deeleconomie zal doorzetten dan zal dat in de fase van de omschakeling (die wel twee decennia kan
duren) voor velen zeer nadelige gevolgen hebben.

 

De deeleconomie dient echter wel degelijk serieus te worden genomen zonder dat we goed begrijpen wat haar consequenties zijn. Met andere woorden, ik matig mijn enthousiasme omdat ik de gevolgen niet kan inschatten. Niettemin, het fenomeen verdient het voordeel van de twijfel. Het enthousiasme voor de verdeeleconomie vind ik onbegrijpelijk. Bij mijn weten hebben we in Europa een redelijk goed begrip van de juiste balans tussen kapitalisme (het vrije ondernemerschap)  en socialisme (beschermen van de werknemer). Dit concept ligt vast in een sociaal contract dat erop
gericht is de juiste balans tussen die twee te vinden en te bewaken. Natuurlijk is die balans binnen Europa niet overal gelijk, maar op hoofdlijnen is er een besef dat het belangrijk is dat ongebreideld kapitalisme aan banden wordt gelegd maar ook dat mensen prestaties moeten leveren willen ze
beloond worden en kunnen rekenen op een zekere loyaliteit van de organisatie.

 

De verdeeleconomie aangevoerd door Uber doorbreekt dat sociale contract volledig. Het maakt grote aantallen mensen die al aan de onderkant van de samenleving leven buitengewoon kwetsbaar. Tot op heden genoten dezen nog een zekere mate van bescherming omdat er collectieve contracten en
collectieve opvattingen over competenties en gedrag bestaan binnen een beroepsgroep. Dat verdwijnt met de verdeeleconomie volledig.

 

De echte vraag is of we de verdeeleconomie een kans willen geven door het sociale contract ter zijde te schuiven. Wetende dat er dan een nieuwe klasse zal ontstaan aan de onderkant van de samenleving. Een klasse voor wie eeuwige armoede en sociale uitsluiting een gegeven is. Met het opgeven van het sociale contract geven we het ongebreidelde kapitalisme ruim baan. Ik verkeer in de veronderstelling dat we de keuze voor een sociale balans als basis voor een menswaardige samenleving al enige decennia geleden hadden gemaakt. Of heb ik niet opgelet?

 

NOOT: Roland van Kralingen is adviseur en oprichter van
vKralingenCompany.

Please reload

Recent Posts
Please reload

Archive
Please reload

Search By Tags

I'm busy working on my blog posts. Watch this space!

Please reload

Follow Us
  • LinkedIn Social Icon